اجلاس بازنگري معاهده منع توليد و تكثير سلاحهاي هستهاي (ان، پي، تي)روز دوشنبه 13 ارديبهشت 1389 مطابق با سوم مي 2010 ميلادي در محل سازمان ملل متحد افتتاح شد. در خصوص تعداد كشورهاي شركت كننده در اين نشست از 188 تا 192 كشور گفته شده است.
انعقاد پيمان ان پي تي به حدود 42 سال قبل بر ميگردد كه البته از سال 1970 ميلادي يعني 40 سال پيش عملياتي شد. از آن زمان تاكنون هفت نشست با هدف بازنگري و ارتقاء اين پيمان برگزار شده است. هدف از اين پيمان كنترل اشاعه و تكثير و نيز جلوگيري از توليد سلاح هستهاي ذكر شده است.
معاهده ان پي تي تنها پيمان هستهاي است كه تمامي كشورهاي جهان به جز رژيم صهيونيستي، هند، پاكستان و كره شمالي در آن عضويت دارند و طبيعتاً بايد خود را متعهد به مفاد آن بدانند. از اين رو اجلاس بازنگري ان پي تي كه در نيويورك تشكيل شد از اهميت خاصي برخوردار بود.
در اين نشست كه حدود 190 كشور شركت كردند تنها جمهوري اسلامي ايران در سطح رئيس جمهور حضور پيدا كرد و بنابراين سخنران روز افتتاحيه اجلاس آقاي دكتر احمدينژاد بود. اين اجلاس يك ماه به طول خواهد انجاميد كه كارشناسان كشور ها در آن حضورخواهند داشت.
واكاوي اهداف ايران
براي بسياري اين سوال مطرح شده كه چرا ايران تنها كشوري بود كه در بالاترين سطح سياسي در اين اجلاس شركت كرد؟ به عبارت ديگر هدف رئيس جمهور كشورمان از حضور در اين اجلاس چه بود؟
پس از پيروزي انقلاب اسلامي كشورهاي قدرتمند تلاش داشتند خود را در موضع مدعي و جمهوري اسلامي ايران را در موضع متهم قرار دهند و همواره در گفتمان بين المللي اين مسئله را مطرح ميكردند كه خطري به نام سلاحهاي كشتار جمعي وجود دارد و متهم آن هم جمهوري اسلامي ايران است و نتيجه ميگرفتند كه اين نگراني و يا خطر جدي را بايد رفع كرد. آنها همچنين در بحث هاي ديگري مانند تروريسم، حقوق بشر، روند صلح خاورميانه وبرخي اتهامات ديگر، ايران را در موضع متهم قرار داده بودند.
حال با اين وضعيت، اين سوال مطرح است که نوع رويكرد و رفتار ايران بويژه در سطح بينالمللي در برابر اين اتهامات چگونه بايد باشد؟ در پاسخ به اين سوال بايد گفت دو نوع رويكرد و رفتار متصور است: يكي رويكرد و رفتار منفعلانه و تدافعي كه متاسفانه در دوره دولت اصلاح طلب اين گونه بود.
تجربه نشان داده است كه دشمنان در برخورد با ايران حد يقفي ندارند وهر چه قدر عقب نشيني ايران بيشتر شود، زياده خواهيهاي آنها نيز افزونتر ميگردد و گامهاي بيشتري به جلو بر ميدارند. همچنان که دولت آقاي خاتمي را پس از پذيرفتن پروتكل الحاقي ان پي تي مجبور به تعليق تمامي فعاليتهاي هستهاي ايران نمودند كه تا نزديک به اواخر عمر دولت ايشان پا برجا بود و كشورهاي 1+5 گام بعدي را تعطيلي رشتههاي تحصيلي دانشگاهي كه به نوعي به فن آوري هستهاي مربوط ميشد قرار داده بودند كه اين امر در سخنان مسئولان دولت انگليس مشهود بود. اگر اين روند ادامه ميداشت به برچيدن كامل برنامههاي فن آوري هستهاي ايران ميرسيدند؛ اما با تغيير شرايط در ايران و انتخابات رياست جمهوري سال 84 تمام نقشههاي دشمنان نقش بر آب شد.
دوم، رويكرد تهاجمي و قرار گرفتن در جايگاه مدعي. تاكنون اين رويكرد و رفتار عامل اصلي پيشرفت ها و موفقيت هاي جمهوري اسلامي در حوزههاي مختلف بويژه در مسايل هستهاي بوده است.
چگونه ميتوان پذيرفت كه آمريكاييها كه خود اولين و تنها كشور استفاده كننده از بمب هستهاي بودهاند و اكنون آشكارا اعلام ميكنند 5113 كلاهك هستهاي و چند هزار كلاهك هستهاي از رده خارج دارند در موضع مدعي باشند و ايران كه به دلايل شرعي و عقلي اساسا مخالف بكارگيري سلاح هستهاي است در موضع متهم قرار گيرد. در حاليكه آمريكاييها نه تنها متهم اصلي بلكه اساسا مجرم هستند و نيز چگونه ميشود قبول كرد رژيم صهيونيستي كه 200 كلاهك هستهاي در اختيار دارد و هرگز مورد سئوال قرار نگرفته كه آنها را از كجا آورده است امروز در جاي مدعي باشد؟ بنابراين بايد تلاش كرد جاي متهم و مدعي عوض شود. در اين راستا دوحركت دقيق، حساب شده و به موقع توسط دولت جمهوري اسلامي در سطح بينالمللي انجام گرفت: اول تشكيل اجلاس كنفرانس خلع سلاح بينالمللي تهران با شعار «فنآور صلح آميز هستهاي براي همه؛سلاح هسته اي براي هيچ كس» كه اثرات بسيار سودمندي داشت و از جمله آن كمرنگ كردن اثرات اجلاس واشنگتن بود.
دوم، حضور رئيس جمهور اسلامي ايران در اجلاس بازنگري ان پي تي در نيويورك با اين هدف كه بگوييم ايران مدعي است و آمريكاييها متهم اصلي هستند و بايد پاسخگو باشندكه البته اين موضوع در بخشي از سخنراني آقاي رئيس جمهور به خوبي بيان شد. آمريكاييها و كشورهاي غربي در اين كنفرانس به دنبال به دست گيري ابتكار عمل و تاثيرگذاري در اجلاس بودند و قصد داشتند تا از اين طريق موضوع خلع سلاح را كم رنگ كرده و بيشتر به موضوع عدم اشاعه بپردازند. آنها همچنين قصد داشتند تا قيدهاي بيشتري را براي استفاده صلح آميز از انرژي هسته اي بويژه در زمينه چرخه سوخت براي كشورهايي كه داراي تسليحات نيستند بگذارند. همچنين مسئله عضويت در معاهده عدم اشاعه و نحوه خروج از ان پي تي از مسايل ديگري بود كه غربي ها و آمريكاييها به دنبال تغيير در مفاد ان پي تي بودند.
بنابراين رئيس جمهور با هدف روشنگري اعضاء و البته افشاگري در رفتار و عملكرد فريبكارانه آمريكا، تاثيرگذاري بر افكار شركت كنندگان در اجلاس، استفاده از اين تريبون براي آگاهي مردم جهان، خنثي كردن شيطنت هاي آمريكاييها و استفاده بهينه از ديپلماسي عمومي و هوشمندانه در اين اجلاس شركت كرد.
دستاوردهاي سفر رئيس جمهور
1- تغيير فضاي اجلاس؛ رئيس جمهور در سخنراني خود اعلام كرد آيا دولتي كه اولين بمب هستهاي را توليد و اولين و تنها كشوري بود كه از بمب اتمي استفاده كرده و در حال حاضر به طور رسمي اعلام ميكند سلاح هستهاي جزئي از برنامه دفاعي و نظامي آن است صلاحيت عضويت در شوراي حكام آژانس بين المللي انرژي هستهاي، عضويت در شوراي امنيت، بهرهمندي از حق وتو را دارد؟ و آيا چنين دولتي ميتواند مدعي ممانعت از اشاعه سلاح هستهاي باشد و آيا اين دولت حق دارد كه در اين مجامع به عنوان مدعي حركت كند؟
اظهارات رئيس جمهور با اين ادبيات سبب شد تا فضاي اجلاس تحت تأثير مواضع جمهوري اسلامي ايران در مقابله با نظام سلطه قرار گيرد به گونه اي که كشورهاي حاضر در اجلاس فرصت پيدا كردند يا بهتر بگوييم جرأت پيدا كردند راحت تر از گذشته مسايل را مطرح كنند.
برخي از اين كشورها در ملاقات حضوري با هيأت ايران صراحتا بيان داشتند كه حرف شما همان حرفهايي است كه در دل ما نهفته است ولي جرأت بيان آن را نداشتهايم. با طرح اين مسايل آنها هم به نوعي مطالب را بيان ميكنند.
2- خنثي شدن برنامه رسانهاي آمريكاييها؛ آمريكاييها كه طراحي كرده بودند يك فضاي سنگين رسانهاي و رواني عليه برنامه هستهاي ايران ايجاد كنند با سخنراني و مصاحبه رسانهاي احمدينژاد كاملاً برنامه آنها خنثي شد. به طور مثال وقتي خبرنگار از احمدينژاد سوال كرد كه گفته ميشود بن لادن در ايران است ايشان پاسخ داد بن لادن در واشنگتن است به دليل اينكه روابط خوبي با جرج بوش داشته و در زمينه نفت با هم شريك بودهاند؛ ولي بن لادن هيچ وقت شريك ايران نبوده است. و يا در پاسخ به سوال ديگري، احمدينژاد از خبرنگار پرسيد آيا خطر كشوري كه هزاران بمب اتم دارد بيشتر است يا كشوري كه آنها ادعا ميكنند شايد در آينده به يك بمب اتم دست پيدا كند؟
4- طرح مسايلي كه هيچگاه از تريبونهاي رسمي بيان نشده است؛سخنراني رئيس جمهور موجب كنار رفتن پردهها و طرح مسايلي شدكه هيچگاه در مجامع رسمي با اين صراحت بيان نشده و مخصوصا مخاطبين آن حدود 180 كشور حاضر در جلسه و ميليونها نفر درسراسر جهان باشند آن هم در سالن مجمع عمومي سازمان ملل متحد.
5- خنثي شدن طرح آمريكا در خصوص انزواي ايران؛
6- خلع سلاح كه ركن مهمي در ان.پي.تي است مجدداً بروز و ظهور پيدا كرد. آمريكاييها تلاش داشتند اين ماده ان پي تي را كه يكي از اركان اساسي اين معاهده است كم رنگ نشان داده و تنها روي جلوگيري از اشاعه تسليحات اتمي، دوم استفاده صلح آميز از فناوري هستهاي به عنوان حق مسلم هر کشور عضو و سوم خلع سلاح اتمي توسط دارندگان آن به طوري كه روزي دنيا عاري از كلاهك بمب اتمي و تسليحات كشتار جمعي از اين نوع باشد. البته متاسفانه توجهي به آن نشده است كه سخنراني رئيس جمهور اسلامي ايران مجدداً اين بخش را پر رنگ كرد.
7- عيان شدن نقاط ضعف معاهده ان پي تي؛ در سخنراني رييس جمهور بويژه در پيشنهادات 11 گانه ايشان نقاط ضعف و آسيب ان پي تي آشكار شد.
8- اثبات عدم عقب نشيني ايران از حق مسلم خود تحت هر شرايطي؛
9- اثبات حقانيت مواضع ايران و پوچ بودن ادعاهاي آمريكا براي اعضاء و مخاطبين كه اجلاس را رصد ميكردند؛
10- اجراي ابعاد جديد ديپلماسي عمومي؛
بازتابها و واكنشها
پس از حضور و سخنراني رئيس جمهور ايران كه در نوع خود كم نظير و يا حتي بي نظير بود، بازتابهاي اين حضور و سخنراني در بين شخصيت ها و رسانه هاي جهاني قابل توجه است.
جان بولتن كه از نئومحافظه كاران افراطي عليه ايران و از معترضين دادن ويزا به احمدي نژاد و نماينده اسبق آمريكا در سازمان ملل است در گفت و گو با شبكه تلويزيوني فاكس نيوز در پاسخ به سؤالي كه چرا برخي از نمايندگان اروپايي جلسه سخنراني احمدي نژاد را ترك كردند؟ گفت: كساني كه جلسه را ترك كردند در انزوا بودند.
وي افزود: در كنفرانس بازنگري معاهده پارلماني نمايندگان 192 كشور شركت كرده بودند كه تا هنگام سخنراني احمدي نژاد تقريبا در آنجا ماندند.
او همچنين تصريح کرد: من وقتي داشتم متن سخنراني احمدي نژاد در اجلاس ان.پي.تي را مي خواندم فكر كردم كه عجب اعتماد به نفسي در او هست.
بولتون گفت: احمدي نژاد مي داند كه همين حالا هم اين تحريمها به طور آشكار بي اثر شده است و هيچ فشاري روي ايران نمي آورند.
وي تصريح كرد: رئيس جمهور ايران روحيه بسيار نيرومندي داشت.
تلويزيون بي بي سي عربي در گزارشي از حضور رئيس جمهور ايران در اين نشست در نيويورك گفت: تهران، غرب را به چالش كشيد.... ايران توان رويارويي با تحريمهاي كشورهاي غربي را دارد . گزارشگر بي بي سي گفت: تهران روز به روز درجه به چالش كشاندن غرب را افزايش مي دهد و از اعمال بسته چهارم تحريمها هراسي نشان نمي دهد. ... رئيس جمهور ايران در خاك آمريكا اعلام مي كند كه كشورش از هيچ تهديد و هشداري واهمه به دل راه نمي دهد.
شبكه خبري سي ان ان هم طي نظر سنجي كه انجام داد اعلام كرد كه درصد بسيار بالايي از شركت كنندگان در اين نظرسنجي كاملا با مواضع اعلام شده توسط رئيس جمهوري ايران موافق هستند و مواضع ايشان را روشنگرانه مي دانند.
گاردين هم در گزارشي نوشت: در حالي كه همزمان با سخنراني احمدي نژاد هيأت هاي نمايندگي آمريكا و انگليس و ديگر دولتهاي اروپايي محل نشست را ترك كردند اظهارات رئيس جمهور ايران با تحسين و استقبال بسياري ديگر از هيأتهاي حاضر در كنفرانس روبروشد كه از آن جمله برزيل و كشورهاي عضو جنبش عدم تعهد بودند كه بيش از يكصد كشور را شامل مي شود.
فاينشنال تايمز هم نوشت: حضور رئيس جمهور ايران در كنفرانس تلاش آمريكا براي جلب توجه بازرسان هسته اي سازمان ملل را پيچيده تر كرده است./ ¡
